سورا
مطالعه مروري بيماري سورا واپيدميولوژي ان در ايران
مقدمه:
بیماری تریپانوزومیازیس یکی از مهمترین بیماری ها در شتر می باشد و باعث به وجود آمدن خسارت های اقتصادی کلانی در کشورهای مختلف جهان می گردد. اين بيماري به صورت مزمن علاوهبر شتر در اسب گاو گاوميش بز سگ هم ديده ميشود.ولي شتر حساس تر بوده بعد اسب مي باشد وگاووگوسفند به صورت حامل محسوب ميگردند. این بیماری نام های محلی فراوانی دارد به طوری که در هندوستان به این بیماری سورا می گویند که به معنی فاسد شدن است و همچنین واژه مترادف دیگری که به طور گسترده ای در هندوستان به جای سورا کاربرد دارد "تیبارسا"است که به معنی "بیماری سه ساله شترها "است این واژه به خودی خود دلالت بر مزمن بودن بیماری دارد که دوره آن سه سال به طول می انجامدو همچنین بر این بیماری نام "زرواجی"را نیز اطلاق کرده اند.این بیماری در کشور الجزایر"الدباب"و در کشور چاد بنام "موبری"و در کشور سودان "جفار" نامیده می شود. درایران معمولا این بیماری را بنام سورا می شناسند.
عامل بيماري:انواع گونه ناي مختلف تريپانوزوم است كه عبارتند ازتريپانوزوم بروسي "تريپانوزوم كونگولنس تريپانوزوم ويواكس ميباشد معمولا ابتلا به تريپانوزوم اوانسي در بين شتر ها بيشترين شيوع را دارد
ميزبانهاي واسط انگل حشرات گزنده از جمله تابانيده ليپروزيا هماتو بيا واستوپوكس ميباشد معمولا اين مگس ها در كنار رودخانه ها و مناطق ابياري شده ديده ميشود .
بيماري زايي طي سه مرحله حاد –تحت حاد –مزمن ايجاد ميشود علايمي مانند تب بي اشتهايي ريزش اشك تكرر ادرار تحليل رفتن كوهان ادم در ناحيه گردن سقط جنين زايمان زود رس تشنگي زياد كو خوني شديد ديده مي شود.
روش كار :از انجايي كه شتر از حيوانات اقتصادي در بيابانها و شرايط سخت مناطق خشك وبي اب و علف مي باشد و اين بيماري در شتر خسارت اقتصادي فراواني را ايجاد ميكند
شناخت بيماري سورا و علايم ان : ميزبان نهايي وناقل نحوه انتقال درمانها اپيدميولوژي ان وروشهاي تشخيص ان از اهميت خاصي بر خوردار است
هدف از اين تحقيق شناخت روشهاي تشخيص بيماري برسي جنبه هاي مختلف بيماري و روشهاي تشخيص بيماري ميباشد .
امروزه علاوه بر علايم كلينيكي و مشاهده شناخت انگل در خون در حيوانات تب دار روشهاي مختلفي مانند سانتريفوژ ميكرو هماتو كريت (mhct)سانتريفوژ سيليكون تكنيك كروماتوگرافي تزريق به حيوانات ازمايشگاهي اليزا (ifat)
تست پاسيو همو اگلوتيناسيون (PHT)استفاده ميشود.
تاريخچه بيماري:
برای اولین بارپژوهشگری بریتانیایی بنام اوانسEvans)۱۸۸۰)در بخش بریتانیایی هندوستان،در ایالت پنجاب موفق شدکه عامل مسبب بیماری سورا را کشف نماید این عامل بیماریزا تک یاخته ای تاژک دار بود که در خون قرار داشت و می شد به راحتی با تهیه گسترش مرطوبی از خون سطحی حیوان،وجود آن را ثابت نمود،پس از اوانس پژوهشگر دیگری بنام کراس Cross برای قدردانی از اوانس ،نام اوانس را بر آخر نام تریپانوزومی که عامل بیماری بود اضافه کرد و بدین گونه عامل بیماری زا تریپانوزوم اوانسیTrypanosome Evansنامیده شد.
عامل بيماري:
بیماری سورا در شتر در اثر ابتلا به انواع دیگر تریپانوزوم نیز ظاهر می گردد و برحسب پراکندگی جغرافیایی انواع مختلفی از تریپانوزوم این بیماری را به وجود می آورندکه عبارتند از: تریپانوزوم بروسیT.Brucei)) تریپانوزوم کونگولنسی (T.Congolenci) تریپانوزوم ویواکسT.Vivax ولی معمولا ابتلا به تریپانوزوم اوانسی در بین شترها بیشترشیوع دارد.در شوروی سابق اعتقاد بر این بود که بیماری سورا در شترهای دوکوهانه را نوع دیگری از تریپانوزوم ایجاد می کند وبه اعتقاد ياكيما Yakima)۱۹۲۱) اظهار نمود که شترها در جمهوری ازبکستان به تریپانوزوم نينكاكوهي یاکیمووا( T.ninicaeKoheykimvae )مبتلا می گردند و چون این تریپانوزوم شباهت فراوانی با تریپانوزوم اوانسی دارد بسیاری از پژوهشگران آن را نوع خاصی نمی دانند بلكه هردو را زير گونه اي از انواع پراكنده تريپانوزوم بروسي ميدانند. و برخی معتقدند که تریپانوزوم اوانسی و تریپانوزوم نیناکولی یاکیمووا هردو زیر گونه ای از انواع پراکنده تریپانوزوم بروسی است.
در فرم عفونت زا،این انگل تک شکلی monomorphismاست،طول آن ۱۵-۱۳میکرومتر و به طور متوسط ۲۵ میکرون است.کینیتوپلاستKineto Plats در انتهای پرده مواج بدن کاملا توسعه یافته است و دارای تاژک آزاد می باشد.فرم فاقد کینیتو پلاست نادر بوده و معمولا ً بعد از درمان به وجود می آید.برای تشخیص تریپانوزوم اوانسی از سایر اعضای خانواده تریپانوزوم ها Hoare در سال (۱۹۵۶) اطلاعاتی را بدین شرح اعلام می دارد:
۱-عدم وجود مگس تسه تسه در نواحی که تریپانوزوم جدا شده است.
۲- عدم وجود پلی مور فیسم در گسترش خون حیوانات آلوده. ۳- عدم رشد تریپانوزوم اوانسی در مگس گلوسینا Glossina.
اپيدميولوژي سورا در دنيا:
تقریبا در کلیه مناطق پرورش شتر عفونت در اثر تریپانوزوم اوانسی دیده شده است و کشورهای عربستان سعودی،مصر،اتیوپی،هند،اردن،مراکش،موریتانی،نیجریه ،عمان ، پاکستان،چاد،و بورگیناپاسو بیماری را گزارش داده اند.وقوع از منطقه ای به منطقه دیگر بسیار متفاوت است به گونه ای که نسبت ابتلای به بیماری در کنار مرداب ها و رودخانه ها که جایگاهی ایده آل برای رشد مگس های ناقل بیماری است،بسیار بالا می باشد.در آزمایش خون که توسط Richard)۱۹۷۶) انجام شد حدود ۱۵%از شترهای منطقه بورنای اتیوپی به بیماری آلوده بودند. Croons &Patel ۱۹۲۱ وجود بیماری سورا را در ایالت پنجاب هندوستان گزارش نمودندو تیلردر سال (۱۹۳۴) بهبودی ۸/۸۶% شترهای مبتلا به بیماری سورا را از مجموع ۲۱۳۵ نمونه ارائه شده که در مدت هفت سال درمان شده بودند گزارش نمود.
شكل شماره 2 :انواع مختلف تريپانوزوم هايي كه شترها را بيمار مي سازند.
َA:تريپانوزوم اوانسي T.evansi
B:تريپانوزوم ويواكس T.vivax
C:تريپانوزوم كونگولنسي T.congolense
D:تريپانوزوم بروسي T.brucei
کارشناسی ارشد انگل شناسی